Eye openers

Opvallende inzichten die tijdens het project naar boven zijn gekomen:

• De overheid is niet de objectieve regisseur, maar een van de actoren met een belang ;
• De burgers zijn lang niet zo avers van risico als de overheid wel denkt;
• Wetenschappelijk advies is geen wetenschap;
• Het optreden van de overheid tijdens de eerste paar uren van een crisis zet de toon;
• Een minister moet aan het begin van een crisis een value statement afgeven  .

 

• [bw]De overheid is niet de objectieve regisseur, maar een van de actoren met een belang

Ambtenaren denken vaak dat de overheid buiten het proces staat en objectief is. De Engelse analyses laten duidelijk zien dat de overheid wel degelijk een belang heeft, namelijk het realiseren van politieke besluiten. In een moderne westerse democratie roept de overheid dus weerstand op als ze zich boven de samenleving plaatst.

 

• [bw]De burgers zijn lang niet zo avers van risico als de overheid wel denkt

In 2009 heeft de VU onderzoek gedaan onder 600 metrogebruikers naar hun mening over de veiligheid in de metro. Men vond veiligheid in de metro erg belangrijk maar had er geen duurdere treinkaartjes voor over. Wanneer burgers zelf als bestuur mochten beslissen over de veiligheid, vond 50% dat extra uitgaven aan brandveiligheid niet de beste investering zou zijn. Kortom, de ‘narrige burger’ kan de fysieke (on)veiligheid goed inschatten, vindt dat de overheid die kosten moet dragen, maar zou dat zelf als overheid niet doen vanwege een rationele afweging dat het geld beter elders kan worden besteed.

 

• [bw]Wetenschappelijk advies is geen wetenschap

In onzekere situaties hecht de overheid veel waarde aan wetenschappelijk advies. Simon Webb wijst erop dat wetenschappelijk advies geen wetenschap is, en per definitie voorzichtig van strekking is. Als deze adviezen te absoluut worden gezien, kan de overheid doorslaan in onevenredige voorzorgsmaatregelen. ‘The precautionary principle is so dangerous, unless you have unlimited money’.

 

• [bw]Het optreden van de overheid tijdens de eerste paar uren van een crisis zet de toon

In een onzekere situatie kan je kiezen om veel te doen, weinig of iets daar tussenin. Evaluatie van 27 crises in Engeland (uitgevoerd o.l.v. Simon Webb) geeft als aanbeveling om niet onmiddellijk tot maximale maatregelen over te gaan zolang de oorzaak van het incident nog niet duidelijk is. Dat biedt flexibiliteit om te kunnen opschalen of juist te kunnen terugschalen naarmate duidelijker wordt wat de situatie is en wat de maatregelen voor neveneffecten zullen hebben.

 

• [bw]Een minister moet aan het begin van een crisis een value statement afgeven

Na de aanslagen op de Londense metro en bus in 2005 had een medewerking een bord geplaatst met de mededeling ‘London area closed’. Premier Blair is toen snel gekomen met de ‘value statement’ dat Londen gewoon open zou blijven. Een vergelijkbare uitspraak had de Spaanse premier gedaan na de treinaanslag in Madrid. Het positieve en sturende effect van deze uitspraken was erg groot.