Interview Roel bekker: 'Mijn verwachtingen van een digitale werkomgeving Rijksdienst zijn hooggespannen'

Samenwerken, flexibiliseren van Rijksambtenaren en efficiencywinst. Dit zijn de woorden die SG Vernieuwing Rijksdienst, Roel Bekker koppelt aan de Digitale Werkomgeving Rijksdienst (DWR) van het programma Vernieuwing Rijksdienst. De werkomgeving levert volgens de SG een belangrijke bijdrage aan de vernieuwing van de overheid: ‘Het zal er van komen, van moeten komen. Als we daar maar in blijven geloven, dan komt het wel goed.’

In de nota Vernieuwing Rijksdienst zijn drie projecten gestart op het terrein van ICT, waaronder de Digitale Werkomgeving Rijksdienst (DWR). Wat ligt er ten grondslag aan de DWR?
‘De achterliggende gedachte is dat we veel meer dan vroeger moeten samenwerken binnen het Rijk. Dat geldt met name voor de Haagse beleidsmakers. Die zitten nu nog te sterk in hun eigen kokers en daar moeten ze uit. Daarvoor moet een hele serie barrières worden geslecht, en één daarvan is gelegen in de digitale ondersteuning die iedereen heeft. Die is op zichzelf behoorlijk goed, maar niet erg op elkaar afgestemd. Elk departement, of zelfs onderdelen daarbinnen, hebben hun eigen ontwikkeling gehad, en dat heeft geleid tot een grote diversiteit. Ik heb wel eens verteld wat mij overkwam toen ik van het VWS-systeem overging naar het BZK-systeem: alles net wat anders, net niet handig. Bijvoorbeeld de wijze waarop we omgaan met emailadressen.
Klein leed, misschien, maar wel symbolisch. Er is overigens nog een tweede factor
die een rol speelt. Voor het optimaal werken bij het Rijk moeten we kunnen beschikken over de beste digitale ondersteuning die er is. Alles binnen het redelijke natuurlijk, maar toch: een optimale uitrusting. Alleen op die manier kunnen we naar de maatschappij toe ons werk goed doen. Dat kun je veel beter gezamenlijk ontwikkelen dan ieder voor zich. Dat geldt ook voor allerlei bijkomende zaken als beveiliging etc. Bovendien kun je op die wijze efficiencywinst en kostenbesparingen realiseren, ook dat hoort bij de vernieuwing van de rijksdienst.’

U spreekt over kostenbesparingen en een optimale ondersteuning. Waar zit het vernieuwingsaspect bij de DWR?
‘De DWR is een heel groot en ook heel belangrijk project. Mijn verwachtingen van DWR zijn hooggespannen. Als een digitale werkomgeving ons lukt, maken we een grote stap voorwaarts. DWR heeft ook wel een beetje een symboolwerking: door te laten zien dat we dit kunnen, laten we zien dat we bezig zijn met een andere overheid waarin samenwerken belangrijk is. Ik geef daarbij prioriteit aan de Haagse beleidsdelen, omdat die functioneel veel op elkaar lijken. Bovendien is daar de noodzaak van samenwerken erg groot. Ook voor de concentratie en aanpassing van kantoorhuisvesting ligt daar de prioriteit.’

Wat is het grote voordeel van DWR voor de Rijksambtenaar?
‘Het belangrijkste voordeel is dat de beleidsambtenaren, waarvan we willen dat ze veel flexibeler zijn, ook via digitale ondersteuning in die flexibiliteit worden gesteund. Verder wordt het natuurlijk allemaal wat handiger en ook goedkoper; als het tenminste allemaal gaat zoals we willen.’

Tegenover grootschalige ICT- projecten binnen de overheid staat men soms wantrouwend. Wat gaat juist dit programma tot een succes maken?
‘Als ik de steen der wijzen had gevonden voor het beheersen van grote projecten, dan was ik letterlijk en figuurlijk de koning te rijk. We zullen moeten zorgen dat we het beheersbaar houden en gefaseerd aanpakken. Niet te grote stappen en goed uitkijken of de plek waar je je voet neerzet geen drijfzand is. Bestuurlijk commitment is essentieel, de afspraak moet zijn dat we
rijksbreed de DWR-lijn gaan volgen als het om werkplekken gaat. Vanzelfsprekend moet men de nodige vrijheid hebben bij de uitvoering, de planning etc. maar we moeten voorkomen dat er weer wildgroei ontstaat. Dus commitment, maar ook consistentie. En drive! De trekkers van dit project moeten heel wat kunnen verstouwen, alles zal niet van een leien dakje gaan, maar het zal er wel van komen, van moeten komen. Als we daar maar in blijven geloven, dan komt het wel
goed.’

Is er ook weerstand van rijksambtenaren tegen de DWR?
‘Vast wel. Het is een grote ingrijpende verandering en die levert altijd weerstand op. Die kan ik soms ook nog best begrijpen ook. Er kan bijvoorbeeld een dienst zijn die nu zijn zaakjes heel goed op orde heeft en dan moet overstappen op iets anders. Dat gaat soms zelfs gepaard met stilstand of achteruitgang. Ik begrijp best dat men daar niet op zit te wachten, en er zal dan ook zorgvuldig mee om moeten worden gegaan. Maar strategisch gezien zitten we op de juiste koers, en dan geldt natuurlijk ook dat het algemeen belang van het Rijk uiteindelijk gaat boven het specifieke belang van een bepaald onderdeel.’

Het programma Vernieuwing Rijksdienst is een grote, complexe operatie. Wat maakt het dat u, als SG Vernieuwing Rijksdienst, enthousiast en gedreven blijft?
‘Ach, dat valt wel mee, zo complex is het nu ook weer niet. Ik zeg bovendien altijd dat ik het geen operatie vind. Die term suggereert te veel dat er een zieke patiënt is waar de chirurg (en dan kijkt iedereen naar mij) even het mes in zet, en daarna is de patiënt weer beter. Daar ga ik altijd tegen in. Het rijk is niet ziek en ik voer geen operatie uit. We zijn bezig met een fitnessslag, dat is een beter beeld misschien, we slanken wat af en zorgen dat we goed in vorm raken (en blijven) voor de uitdagingen van de toekomst. Ik vind het hartstikke leuk dat ik daar een handje bij mag helpen, maar tegelijkertijd zijn het de mensen zoals bij de DWR die het echte werk doen.’