Mariëtte Lokin

Onder de vlag van het programma Vernieuwing Rijksdienst hangen vele interdepartementale projecten die eenzelfde ambitie nastreven: bijdragen aan een effectiever en efficiënter werkende rijksdienst. Een aantal van deze projecten is afgerond, een deel loopt nog of is net gestart na de toekenning van de investeringsgelden door het kabinet. Zo ook het programma LEGIS. Een gesprek met programmaleider Mariëtte Lokin.

Met welk doel is LEGIS gestart?
‘Het doel van het programma is om de verbinding tussen beleid, wetgeving en uitvoering te verbeteren, want werkbare en effectieve wetgeving is gebaat bij goede technologische ondersteuning in de wetgevings- en uitvoeringsprocessen. De ondersteuning die we nu hebben is nog niet optimaal. LEGIS kijkt dan ook naar het zodanig inrichten van wetgeving en wetgevingproces, zodat je voor alle gebruikers tot een beter product komt. Daarbij richt het programma zich niet alleen op de technologische ondersteuning van het wetgevingsproces, maar ook op de inhoudelijke kant ervan. Om wetgeving goed te kunnen toepassen in de uitvoering - waarbij tegenwoordig veel gebruik gemaakt wordt van ICT-systemen - is het ook van belang dat de regels en begrippen in wetgeving eenduidig zijn. Dat is niet alleen een kwestie van techniek, maar ook van goede samenwerking tussen beleidsmakers, wetgevers en uitvoerders. De kwaliteit van de wetgeving begint immers bij de bereidheid om samen te werken, een eenduidige werkwijze te hanteren en dezelfde taal te spreken.’
 
Hoe gaat LEGIS de kwaliteit van de wetgeving verbeteren?
‘LEGIS wil in samenwerking met alle betrokkenen bij wetgeving en het wetgevingsproces standaarden en toepassingen voor het gebruik ervan ontwikkelen. De standaarden en toepassingen helpen bij het beter ontsluiten en hergebruiken van de kennis die in wetgeving en wetgevingsproces voorhanden is. Uitvoeringsorganisaties maken bij het uitvoeren van wetgeving veel gebruik van ICT- systemen, maar de vertaalslag van de regels naar proces- en gegevensmodellen die ze in die systemen nodig hebben is nog vrij lastig. Veel uitvoeringsorganisaties, bijvoorbeeld de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) moeten veel zaken afhandelen, maar ook snel kunnen inspelen op politieke wensen en wijzigingen in de wetgeving. Het gemakkelijk kunnen vertalen van wetgeving naar kennismodellen in plaats van in complexe maatwerksystemen biedt voordelen wat betreft flexibiliteit. Daarnaast helpen kennismodellen ook om de dienstverlening aan burgers en bedrijven te verbeteren. Denk aan het ondersteunen van portalen waarop mensen aanvragen kunnen doen. LEGIS streeft er dus naar om de wet in wording (het beleids- en wetgevingsproces) en de wet in werking (uitvoering, toezicht en handhaving) beter op elkaar te laten aansluiten door samenhangende voorzieningen te creëren.’
 
Hoe levert LEGIS een bijdrage aan de vernieuwing van de rijksdienst?
‘Het idee van ondersteuning van wetgeving en wetgevingsproces door middel van ICT is niet helemaal nieuw; in de wetenschap is hier al veel onderzoek naar verricht en zijn standaarden ontwikkeld die we kunnen gebruiken. Het innoverende van LEGIS is dat we deze standaarden op een samenhangende wijze een plaats kunnen geven in het besluitvormingsproces en het uitvoeringsproces van wetgeving. Dat levert op twee manieren een bijdrage aan de Vernieuwing Rijksdienst-doelstellingen: onze “eigen” processen worden efficiënter en effectiever én de dienstverlening aan burgers en bedrijven wordt beter, waardoor minder regeldruk ontstaat.’
 
Wat wordt de opbrengst van LEGIS?
‘Op het moment dat je beter je beleidsdoelstellingen kunt bereiken en minder problemen hebt in de uitvoering, beginnen de voordelen van LEGIS zich te verzilveren. Echter is dit niet iets waar wij als programma heel direct op kunnen sturen. We creëren wel de randvoorwaarden en faciliteiten, maar er is ook een belangrijke rol weggelegd voor de ministeries zelf. Daar moet besef en draagvlak zijn, en bovendien moeten zij de voorzieningen die wij bieden implementeren en zich houden aan de rijksbrede afspraken die we daarover maken. Veranderingsvaardigheid en -bereidheid bij zowel wetgevers, beleidsmakers als uitvoerders is daarbij heel belangrijk.’
 
Wat is de huidige stand van zaken binnen LEGIS?
‘Met de toekenning van de investeringsgelden is het project officieel gestart, maar we zijn er nog niet. Momenteel richten we de programmaorganisatie in en zijn we bezig met het werven van mensen. Ondertussen is een aantal projecten onder LEGIS gestart. Bijvoorbeeld: het inrichten van een pilot met een rijksbrede voorziening voor internetconsultatie, waarmee participatie van belanghebbenden mogelijk wordt gemaakt. Daarnaast hebben we ook een onderzoek laten doen naar mogelijke functionaliteiten in een edit-omgeving voor wetgeving en naar de mogelijkheden om de EU-herkomst van wetgeving beter inzichtelijk te maken. Met de IND hebben we een samenwerkingsverband om aanzet te geven tot een generieke “wetstaxonomie”, een begrippenkader dat de nodige eenduidigheid en harmonisatie in wetgeving ondersteunt.’ 

Hoe ziet de toekomst voor LEGIS eruit; de periode na 2011?
‘Hopelijk biedt het programma genoeg perspectief zodat we na 2010 niet meer alleen afhankelijk zijn van investeringsgeld van het programma Vernieuwing Rijksdienst en krijgen we het programma op de Justitiebegroting. Na 2011 zouden de resultaten van LEGIS belegd moeten worden als structureel onderdeel van het wetgevingsbeleid. De sector Wetgevingskwaliteitsbeleid en het Kennisinstituut Wetgeving vormen een mooie basis hiervoor. Het stelsel van standaarden en applicaties moeten we blijven onderhouden en doorontwikkelen. Ik heb er alle vertrouwen in dat het goed komt. Bovendien hebben we ook een Minister van Justitie die erg ICT minded en enthousiast is over het programma.’

Kijk hier voor meer informatie over LEGIS