Jacqueline Conemans

Project relatie beleid en uitvoering: ‘Departementen en uitvoeringsorganisaties nu aan zet, wij bieden helpende hand ’

 

Onder de vlag van Vernieuwing Rijksdienst hangen verschillende interdepartementale projecten. Eén van die projecten is: ‘Verbeteren relatie beleid en uitvoering’. Op 20 augustus 2009 nam SG Vernieuwing Rijksdienst, Roel Bekker het visiedocument van dit project in ontvangst uit handen van SG LNV, André van der Zande, tevens voorzitter van de Stuurgroep van het project. Benieuwd wat het document betekent voor het verbeteren van de relatie tussen uitvoering en beleid? Een gesprek met projectleider Jacqueline Conemans die onlangs het stokje overnam van Geert Versteijlen.

Wat staat er centraal in het visiedocument?
‘Het visiedocument markeert de afsluiting van de eerste fase en de start van de implementatiefase van het project “Verbeteren relatie beleid en uitvoering”. Dit betekent dat departementen, uitvoeringsorganisaties en inspecties uitvoering moeten geven aan de in de visie verwoorde acties en maatregelen. Deze moeten uiteindelijk leiden tot een betere relatie tussen beleid en uitvoering. Verder worden er in het document ook good practices beschreven, waar andere departementen een voorbeeld aan kunnen nemen. Een voorbeeld van een maatregel is: “betrek de uitvoering vroegtijdig bij de totstandkoming van beleid”. Het uitgangspunt hierbij moet zijn gelijkwaardigheid in de relatie, want de verhouding tussen beleid en uitvoering is tot op heden niet altijd in balans. De subtitel van het visiedocument luidt dan ook: “Van aansturen naar samenwerken”. Het document is inmiddels verspreid onder contactpersonen op departementen, uitvoeringsdiensten en inspecties.’


Het visiedocument ligt er, hoe nu verder?
‘Het project bevindt zich momenteel in de uitvoeringsfase en dat betekent dat we invulling gaan geven aan verschillende acties, die erop zijn gericht departementen en de uitvoeringsorganisaties bij die uitvoering te ondersteunen. Zo gaan we een digitaal discussieplatform creëren om beleid en uitvoering met elkaar in contact te brengen en er komt een platform, specifiek voor baten-lastendiensten. Ook gaan we een werkconferentie organiseren waar departementen, uitvoeringsorganisaties en inspecties ervaringen kunnen uitwisselen en nieuwe inzichten zullen opdoen. Een andere belangrijke actie betreft het uitvoeren van een traject, waarbij departementen elkaar gaan visiteren. Elk departement levert daarvoor een casus, die gaat over zijn relatie met een uitvoeringsorganisatie of inspectie. Dit moet leiden tot oplossingen en ideeën ter verbetering van de relatie met uitvoering en toezicht, maar de opbrengst van het visitatietraject zal ook zichtbaar worden in de eindversie van het visiedocument. Een groot deel van deze acties zal uitgevoerd worden door de departementen, in samenwerking met uitvoeringsorganisaties en inspecties. Wij zullen waar nodig stimuleren, adviseren, tussentijds effecten meten en voortgangsgesprekken met departementen voeren.’


Los je met dit visiedocument de problemen die zich voordoen in de relatie tussen beleid en uitvoering ook daadwerkelijk op? ‘Natuurlijk los je niet alle problemen direct op, maar het is geen optie om niets te doen. Het visiedocument is een prima hulpmiddel om de relatie te verbeteren en reikt departementen, uitvoeringsdiensten en de inspecties daadwerkelijk handvaten aan. Departementen dienen het verbeteren van de relatie met de uitvoering als iets van blijvende aard zien. Ze moeten blijven investeren in die relatie. Dit geldt ook voor de periode na 2011, als het project opgehouden is te bestaan.’

 

Het kabinet wil bevorderen dat de besturing van uitvoeringsorganisaties wordt verbeterd. Vaak zijn er onvolkomenheden in de relatie tussen het kerndepartement en uitvoeringsorganisaties. Soms bemoeit het kerndepartement zich te veel met de uitvoering. Er worden bijvoorbeeld intensieve regels en kaders gesteld die een optimale uitvoering vaak eerder dwarsbomen dan bevorderen. Het omgekeerde is een departement dat zich te weinig bemoeit met strategische uitvoeringszaken en het regelen van de informatievoorziening. Deze constatering van het kabinet vormde de aanleiding voor de start van dit project. In de eerste fase van het project is onderzocht welke kritische succesfactoren in de relatie tussen beleid, uitvoeringsorganisaties en inspecties aan de orde zijn. Tevens is gekeken welke verbeteropties er zijn en hoe die kunnen worden uitgewerkt in activiteiten.