Interview Dineke Mulock Houwer (planbureau voor de Leefomgeving)

Onder de vlag van het programma Vernieuwing Rijksdienst zijn verschillende interdepartementale projecten gestart om vernieuwing te realiseren. Eén van die projecten is de oprichting van het Planbureau voor de Leefomgeving. Benieuwd hoe dit bureau bijdraagt aan beter én kleiner? Een gesprek met interim-directeur Dineke Mulock Houwer.     

Het Ruimtelijk Planbureau en het Milieu- en Natuurplanbureau zijn ondergebracht bij het nieuw opgerichte Planbureau voor de Leefomgeving. Waarom?
'Het kabinet heeft in het kader van het programma Vernieuwing Rijksdienst besloten een nieuw planbureau voor de leefomgeving op te richten. De functies van het Ruimtelijk Planbureau en het Milieu- en Natuurplanbureau vormen sinds half mei 2008 de basis van het nieuw planbureau. Hiermee vindt een reductie van vier naar drie bureaus plaats. Door een integrale benadering van ruimtelijke, natuur- en milieuvraagstukken proberen we met het Planbureau voor de Leefomgeving een kwalitatieve slag te maken.' 

Zit het aspect 'beter' dan ook voornamelijk in die 'kwalitatieve slag'?
'Inderdaad. Door de optelsom van deskundigheden en verbreding van het terrein kun je ook tot een kwaliteitslag komen. Dus bredere en soms betere studies en publicaties. Efficiency en effectiviteit creëer je door overlap te verwijderen.' 

Hoe gaat het op het moment met het Planbureau voor de Leefomgeving?
'Formeel zijn we opgericht, maar het project is in onze ogen pas afgerond als we ook een nieuwe directeur hebben en de nieuwe organisatie er staat. Ik verwacht dat de nieuwe directeur eind dit jaar nog begint.' 

In hoeverre is sprake van eenheid binnen het Planbureau voor de Leefomgeving, nu nog vanuit twee locaties, Bilthoven en Den Haag wordt gewerkt?
'De discussie over de locatie loopt nog. De mensen in Den Haag willen graag in Den Haag blijven en in Bilthoven is het hetzelfde. Ondanks de twee locaties is sprake van het functioneren als één bureau. We hebben een gezamenlijke directie en één huisstijl. Bovendien hebben we al heel lang een managementoverleg. In onze communicatie treden we ook als eenheid naar buiten. Het doet me goed wanneer ik iedereen zijn telefoon hoor opnemen met “Planbureau voor de Leefomgeving”.' 

Is er veel weerstand geweest van medewerkers?
'Zowel de medewerkers van het Ruimtelijk Planbureau als die van het Milieu- en Natuurplanbureau hebben zich in september, toen het plan werd aangekondigd, verzet tegen de samenvoeging.  Medewerkers zagen het als een aanslag op hun eigen zelfstandig instituut. Uiteindelijk ziet iedereen langzamerhand in dat alle inspanningen zijn gericht op het vergroten van de effectiviteit en efficiency.'

Hoe wordt met de oprichting van het Planbureau voor de Leefomgeving een bijdrage geleverd aan 'kleiner'?
'Door het samenvoegen van de taken van bestaande bureaus, zijn we één groot bureau geworden. Wel is het stelsel aan planbureaus eenvoudiger en kleiner geworden; we zijn uiteindelijk van vier naar drie planbureaus gegaan.'

Hoe kijkt u tegen het Programma Vernieuwing Rijksdienst aan?
'In mijn periode als directeur-generaal heb ik verschillende pogingen gezien om te vernieuwen, maar die pogingen hadden weinig effect. Het is uitstekend dat SG's nu zelf het initiatief hebben genomen en zelf de noodzaak zijn gaan inzien dat er iets moest gebeuren. Bovendien is het programma goed belegd bij één (ex)- SG die er speciaal mee belast is en die wordt ondersteund en gevolgd door andere SG's. Hopelijk heeft deze operatie meer kans van slagen. Ik zie deze Vernieuwing Rijksdienst in ieder geval als een doorbraak binnen de rijksdienst.'

Achtergrond

Het planbureau voor de Leefomgeving valt onder het ministerie van VROM en werkt onder andere voor het ministerie van VROM, het ministerie van Verkeer en Waterstaat, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Economische Zaken en Buitenlandse Zaken. Een planbureau verricht wetenschappelijke verkenningen, maakt analyses en doet prognoses die relevant zijn voor het strategisch beleid van het kabinet. Het geeft de stand van zaken weer, bijvoorbeeld op het gebied van ruimte, natuur en milieu. Onderwerpen waarmee planbureaus zich bezighouden, gaan vaak over de beleidsgrenzen van diverse ministeries heen en zijn eveneens toekomstgericht.
Een begeleidingscollege dat in het leven is geroepen, zal de wetenschappelijke kwaliteit bewaken en adviseren over de maatschappelijke relevantie van het Planbureau voor de Leefomgeving.